Het Verleden van de Velden

Archeologie van de Duin- en Bollenstreek

Bestel Boek - Het verleden van de velden

Het Verleden van de Velden is een nieuw publieksboek over de archeologie van de Duin- en Bollenstreek. Het vertelt het archeologische verhaal tegen de landschappelijke en historische achtergrond van de Duin- en Bollenstreek. Het biedt de laatste stand van kennis, maar zoals dat bij archeologie gaat, komen daar in de toekomst ongetwijfeld nieuwe inzichten bij. In het verleden ligt dan ook de toekomst, dus laat het Verleden van de Velden u verwonderen!

Grondwerkers Zanderij Guldemond. Bron: NoVaTo.

Grondwerkers Zanderij Guldemond. Bron: NoVaTo.

Niets in de Duin- en Bollenstreek is ouder dan het landschap. Maar als je goed kijkt, zie je ook dat er grote verschillen zijn. Van het strand en de duinen, tot de Rijn en Kagerplassen; de diversiteit is groot. Veel van het landschap is in de loop der eeuwen door de mens aangepast, tot de huidige zanderijen en droogmakerijen.

Stenen bijl, Voorhout. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

Stenen bijl, Voorhout. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

De eerste bewoners van de Duin- en Bollenstreek arriveerden in de late steentijd, zo’n 5000 jaar geleden. Het waren jagers en verzamelaars, maar ook boeren. Veel is er uit deze periode niet bewaard gebleven. Het gaat vooral om losse vondsten, zoals deze stenen bijl uit Voorhout.

Bronstijd bijlen, Voorhout. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

Bronstijd bijlen, Voorhout. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

De meest opzienbarende vondsten dateren uit de bronstijd. Wapens, sieraden, of werktuigen, ze spreken tot de verbeelding. Veel van deze vondsten zijn afkomstig uit de zanderijen. Nog altijd een van de meest belangrijke vondsten voor Nederland is dit depot van bronzen bijlen uit Voorhout.

 IJzertijd pot, Noordwijk. Bron: IDDS Archeologie.

IJzertijd pot, Noordwijk. Bron: IDDS Archeologie.

De ijzertijd is in de Duin- en Bollenstreek de minst heldere periode; er zijn weinig vondsten, en wat we hebben is vaak klein of nauwelijks onderzocht. Toch wijzen deze vondsten erop dat de streek bewoond werd, ondermeer bij Noordwijk waar deze pot werd opgegraven.

 Munt, Langeveld. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

Munt, Langeveld. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

Aan het begin van onze jaartelling strijkt het Romeinse leger neer aan de Rijnmonding. Voor een deel komt de Duin- en Bollenstreek binnen het Romeinse wereldrijk te liggen. Maar ook ten noorden van de Rijn, buiten het rijk, kunnen we Romeinse vondsten verwachten. Zoals deze munt uit het Langeveld.

Knikwandpot, Rijnsburg. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

Knikwandpot, Rijnsburg. Bron: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.

Friezen, Franken, Saksen en meer. Rond de Rijnmonding is het in de vroege middeleeuwen een drukke bedoening. We vinden regelmatig zaken uit deze periode terug, in grafvelden, handelsplaatsen of nederzettingen. Bijzonder blijven de menselijke resten die nog in de urnen aanwezig zijn, zoals deze uit Rijnsburg.

Steengoed kan, Teylingen. Bron: Provinciaal Depot Zuid-Holland.

Steengoed kan, Teylingen. Bron: Provinciaal Depot Zuid-Holland.

In de late middeleeuwen kwam het ‘moderne’ Nederland tot stand, door de vorming van het graafschap Holland. De Duin- en Bollenstreek nam hierin een belangrijke plaats in, waaraan ruïnes van kastelen en kloosters nu nog herinneren. Het bekendst is natuurlijk Teylingen, waar ook deze kruik werd gevonden.

 Majolica bord, Lisse. Bron: AWN Rijnstreek.

Majolica bord, Lisse. Bron: AWN Rijnstreek.

In de nieuwe tijd krijgt de Duin- en Bollenstreek haar huidige aanzien. Het landschap wordt ingrijpend aangepast, waarbij vooral het afgraven van de oude duinen bepalend is. De nieuwe gronden worden geschikt gemaakt voor de tuinbouw en bollenteelt. Borden zoals dit exemplaar uit Lisse getuigen van de status die men zo verwierf.